Nacionalni park Kozara odlikuje se bogatstvom i raznolikošću biljnog svijeta. Floristički biodiverzitet prostora Nacionalnog parka rezultat je raznolikosti orografskih, edafskih i fitoklimatskih uslova, biljnogeografskog položaja i istorijskog razvoja živog svijeta masiva Kozare, te izraženih antropogenih uticaja na nekim lokalitetima.

Vegetacija Nacionalnog parka Kozara rezultat je međusobnog usklađivanja biocenoza i stanišnih uslova u vrlo dugom periodu razvoja živog svijeta, uz značajan uticaj antropogenog djelovanja. Sa stanovišta horizontalnog raščlanjenja vegetacije cio masiv Kozare pripada nižem šumskom pojasu sveze običnog graba ilirskog područja Carpinion betuli illyrico-podolicum.

Nacionalni park Kozara ima klimu umjerenog pojasa, sa jasno izražena četiri godišnja doba. Kontinentalni uticaji izraženi su u sjeveroistočnom dijelu Nacionalnog parka. U jugozapadnom dijelu klima je umjerenokontinentalna sa znacima uticaja atlantske.

Voda je temelj i izvor života. Ona je potrebna ne samo čovjeku već i svim biljkama i životinjama. Voda zauzima  2/3  Zemljine površine, ali je samo 1% od ukupne količine vode na Zemlji  pitko. Nacionalni park Kozara obiluje čistim i pitkim izvorima i potocima. O vodenom bogatstvu područja parka svjedoči gustina hidrografske mreže tj. mreže vodotoka, koja iznosi 1 km/km2.

Postojeća raščlanjenost, dinamika i ostale osobine reljefa u uskoj su vezi sa petrografskim sastavom i geološkom građom. Mezozojske i tercijarne naslage imaju na Kozari najveće rasprostranjenje, premda je Kozara u osnovi građena od starijih stijena (paleozoik, prekambrij). Mezozojske stijene preovladavaju na jugoistočnom, a tercijarne na sjeverozapadnom dijelu Kozare.

Reljef svakog predjela je rezultat njegove morfogeneze, tj.rezultat djelovanja endogenih i egzogenih geomorfoloških procesa. Kozara je ostrvska planina čiji se osnovni, tektonski, reljef formirao u dugom periodu mlađeg kenozoika izdizanjem dijela kopna pod uticajem orogenih pokreta u Zemljinoj kori i oticanjem Panonskog mora. Najznačajniji period tektonskog uobličavanja masiva Kozare je vrijeme alpske orogeneze, krajem mezozoika i početkom tercijara. Najviši vrhovi su se izdigli iz Panonskog mora sredinom starijeg tercijara (eocen).